Kadınlar nasıl bir Ankara istiyor?

Genel Başkanımız Sevilay Çelenk moderatörlüğünde, Kübra Ceviz, Gizem Girişmen, Beril Türkoğlu, Emel Akın, Sultan Biçerseven ve Tuğba Kaya’nın konuşmacı olarak katıldığı “Kadınlar nasıl bir Ankara istiyor” etkinliğinin metin olarak düzenlenmiş halini aşağıda okuyabilirsiniz.

SEVİLAY ÇELENK: Başkent Dayanışması uzunca bir zamandır sahiden çok renkli etkinliklerle bir kentin sakinlerinin o kente nasıl sahip çıkabileceğini gösteriyor. Bu konuda çok güzel bir örnek sunuyor bu dayanışma. Başkent dayanışmasının bir bileşeni olarak Mülkiyeliler Birliği’nin gerçekleştireceği bugünkü etkinliğimiz de yerel seçimlere doğru planlanan etkinliklerin ikincisi. Yerel seçimlere Başkent dayanışması bir hazırlıkla gidiyor. Bu çerçevedeki ilk toplantıyı Mimarlar Odası akademisyenlerle yaptı. Yerel demokrasi tartışıldı.

Bugün de biz hayatın ve mücadelenin farklı alanlarından kadınlarla birlikte “Nasıl Bir Ankara” İstediğimizi konuşacağız. Sizlerle konuşacağız. Aslında bizim mekânımız çok elverişli bir mekân olmadığı için daha serbest bir konuşma ortamı oluşturamadık, burada koltuklarımız falan olsaydı, daha rahat olacaktı sizlerin katılımını sağlamak. Yine de amacımız bu. Konuklarımız kısa kısa sunuşlar yapacaklar. Sonra hep birlikte konuşacağız. Nasıl bir Ankara istiyoruz?

Türkiye’de ve belki dünyanın birçok yerinde insanlar yeni tanıştıkları birine “nerelisin,” “neredensin” diye sorarlar. Bu soruda şairin dediği gibi insanın yaşadığı yere benzediğine ilişkin bir bilgi vardır. İnsan yaşadığı yeri kimliğinde taşır, bedeninde taşır. Yaşadığımız şehirler önemlidir. İsyan, boyun eğmeyiş, özgürlük gibi kişilik özellikleri kadar muhafazakarlık, uydumculuk,  teslimiyet de yaşadığımız ve büyüdüğümüz yerlerle ilişkili olarak karakterimize, kimliğimize nüfuz eden, işleyen özellikler olagelir. Elbette bu özcü bir açıklama da değildir. O kentin geleneği, kültürü, iklimi, meydanları, sokakları hayat hikayelerimizde, bedenlerimizde ve benliğimizde, duygu durumlarımızda kendine bir yer edinir.  Biz nasıl yaşadığımız şehirlerde izimizi bırakıyorsak, şehirler de bizde izini bırakır. Özgür ya da kısıtlanmış, eşit fırsatlar ya da haksızlıklarla kuşatılmış olmamızın bir kısmı da yaşadığımız kentle ilişkilidir. Bunun sonucunda mutlu ya da mutsuz olduğumuzda da yaşadığımız kentin bir payı vardır.

Bu anlamda şehirlerin kadınlar ya da erkeklere sunduğu imkanlar, açtığı alanlar yaşattığı duygular ve hayatlar da farklılaşır. Türkiye’de kentler meydanlarıyla, sokaklarıyla, caddeleriyle, eğlence mekanlarıyla geceleriyle erkektir. Erkek dışarıya aittir, kadın eve. Dolayısıyla kadınların yaşadıkları kenti tecrübe etmesi doğal bir süreç değil de bir mücadele konusudur çoğu zaman.

Bugün burada hep birlikte toplumsal cinsiyet eşitliğini teşvik edecek bir kent hayatının nasıl olabileceğini düşüneceğiz. Kadın-dostu bir Ankara hayalimizi ve bunun önündeki engelleri tartışacağız.

Başlamadan önce hepinizin Dünya Kadınlar Günü’nü de bir kez daha kutluyorum. Hepiniz hoş geldiniz. Katılımcılarımızı da size kısacık tanıtayım. En baştan başlayalım: Gizem Girişmen milli sporcu, okçuluk alanında Dünya Şampiyonluğu olan bir sporcu. Kübra Ceviz SBF Yüksek Lisans öğrencisi, aynı zamanda Ankara Solfasol Gazetesi ekibinden. Beril Türkoğlu bir fotoğrafçı, aynı zamanda psikolog, onun da kente, kent hayatına dair farklı tecrübeleri var. Emel Akın ise akademisyen, mimar, Atılım Üniversitesinden. Sultan Biçerseven Dikmen Vadisi Barınma Hakkı Bürosundan, o kent hayatını çok farklı bir mücadele içinde deneyimleyenlerin sesi burada. Bir öğrencimiz daha var aramızda, Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi Doktora öğrencisi Tuğba Kaya. Hepsine katılımları, destekleri için teşekkür ediyorum. Kiminle başlayalım. Gençlerden başlamayı severim ben, en gencimiz sanırım Kübra. Kübra ile başlayalım.

KÜBRA CEVİZ: Ben zaten kısa bir giriş mahiyetinde olacak bir şeyler söyleyeceğim. İyi oldu kurban olmam. Mülkiyelilerin de en genç üyesiyim herhalde. Hep başıma bu geliyor, en genç olarak sen başla diye. Öncelikle davet ettiğiniz için gerçekten teşekkür ederim. İlk defa böyle bir sunuş yapıyorum. Bizde 2011-2010 sonu gibi, Solfasol gazetesi ile, aslında sizin yapmak istediğiniz şeyin benzerini, daha yazılı bir şeye, söze dökme, kelimelere dökme, iz bırakma, bellek bırakma adına yapmaya çalışıyoruz. Ama Solfasol ile başladım, Solfasol’ün gerçekten, en baştaki amacı nasıl bir Ankara istiyoruz sorusunun cevabını hep beraber bulmaktı. Ve bunu sokaklarda bulmaktı, beraber yaptığımız etkinliklerde bulmaktı. Her hafta bir araya gelip, üzerine konuştuğumuz konular üzerinden bulmaktı. İki sene oldu sanırım Solfasol deneyimi de. Açıkçası ben orada Ankara’ya, Ankaralı olmaya dair çok şey öğrendim. Ankara’da bir şeyler yapmak isteyen insanların, Ankara tahayüllüne dair çok şey öğrendim. Bana büyük bir deneyim oldu.

Biz Solfasol’e ilk başladığımızda, bu toplantının bağlamı için anlatıyorum, yerel seçimlerde ne yapabiliriz diye düşünmüştük ve bunun için bir birikim olsun, elimizde bir şeyler olsun. Eksiklikleri giderelim, neler var eksiklik olarak gördüğümüz, rahatsız olduğumuz neler var, neden rahatsızız, ne istiyoruz bir ortaya çıksın istedik. “Ben Ankara” etkinliklerini sosyal medya üzerinden takip ettim, ama hiçbir etkinliğine katılamadım. Az önce etkinlikler üzerinden gördüm, aslında hep aynı şeyleri istiyoruz; bizim de son sayımız AOÇ üzerine, dosya konumuz oldu. Bu anlamda aslında birbirimizi çok iyi tanıyoruz, ama temas ettiğimiz alanlar daha fazla olmalı. Burada ne konuşurum diye düşünürken aslında kadınların temas ettiği alanları nasıl artırabiliriz üzerine düşünmüştüm. Çünkü dün akşam, gece yürüyüşüne katıldım. Bir sürü yeni, yani insanlarla tanıştım, daha önce görmediğim. Bir akşam öncesi ve dün akşam da facebook üzerinden of çeken kadınları gördüm. Dedim ki o kadar çok insanın, özellikle kadınların Ankara üzerine “of ya” dediği anlar oluyor ki, acaba şöyle bir şey yapabilir miyiz diye düşündüm. Onları “of ya” dedikleri anda çekip bir araya getirebilir miyiz? Bir şeyler yapmak, enerjiyi bir yere akıtmak için, o iç sıkıntısını, of çekme halindeki o insanları nasıl bir araya getiririz. Özellikle kadınlar bu konuda çok daha organize edici, daha bir araya getirici bir yapıya sahip. Erkeklere bu konuda pek güvenmiyorum açıkçası, her toplantıda mutlaka bir kavga çıkıyor. Yani kadınların bu birleştirici ve ortaklaştırıcı tarzını, Ankara için özellikle Ankara’da yaşayan, Ankara’da derdi olan kadınlar için nasıl bir araya getirebiliriz beraber düşünelim istiyorum. Üniversiteli kadınları, Dikmen Vadisindeki kadınları, benim daha çok önem verdiğim hiç ulaşamadığımız, hiç temas etmediğimiz, kadınları nasıl biraraya getirebiliriz? Özellikle son yıllarda bu kentleşme, nüfusun büyümesi ile Ankara’nın farklı semtlerine dağılan, yani Ümitköy’de yaşayan, Sincan’da yaşayan kadınlarla hiçbir zaman temas edemiyoruz. Yani ben sosyal konumum itibariyle ne Ümitköy’dekilerle, ne de Sincandakilerle temas edebiliyorum. Kendimi gerçekten arada kalmış hissediyorum. Belki sosyal bilimci olmam nedeniyle Dikmendekilerle ya da Mamaktakilerle Cebecide olmam nedeniyle temas edebiliyorum ama Ankara gerçekten çok büyüdü. Bu temas alanlarımızı nasıl genişletebiliriz, gerçekten üzerine düşünmemiz gerekiyor. Bir sunuşta izledim, bütün eylemler Kızılay’da yapılıyor, Ankara’nın şöyle bir özelliği var: Yeni başlayanlar için Ankara diye bir sayı yapmıştık, orada da bahsettik, bütün yollar mutlaka Kızılay’dan geçiyor. Hangi otobüse binerseniz binin Kızılay’a geliyorsunuz. Biraz Ankara tarihine baktığımızda Ulus da bir kent merkezi. Ufak ufak kamusal alanlar var. Kent mekanları var. Mutlaka evet Kızılay’dan insanlar geçiyor ama, her ortaklaşabileceğimiz, kamusal alan yaratabileceğimiz, temas ettirebileceğimiz AVM dışında alanlar oluşturmak zorundayız. Yani insan, kadınlar özellikle, çocuğu olan kadınlar hafta sonlarını AVM’lerde geçirmek zorunda kalıyorlar maalesef ki, en güvenli yer olarak gördükleri için. Kadınların hem birbirleriyle temasını sağlamak, hem de daha güvenli bir ortamda çocuklarıyla vakit geçirebilecekleri, kamusal alanları genişletmek zorundayız. Bu kamusal alanlar da mutlaka doğa ile doğadan kopmayacağı alanlar olmalı. Benim çocukluğum Keçiören’de geçti. Bademlik diye bir alan vardı, ben pikniğe giderdim oraya, ben Melih Gökçek çocuğuyum maalesef. 1985 doğumluyum, kendimi bildim bileli Melih Gökçek var. Melih Gökçek’in birer birer yok ettiği alanlara şahit oldum. Yok edilen kamusal alanlar üzerine çalışıyor. Yani anti Melih Gökçek üzerinden bir siyaset izlemek yerine, aslında kaybettiğimiz şeyleri geri kazanmak ve artık yerine bir şey koyamıyorsak da, yeniden inşa etmek gerekiyor. Dün Radikal’in kadınlarla ilgili slogan derlemesinde bir arkadaşım hatırlattı, Sema Kaygusuz Batacaksa Batsın bu dünya, biz kadınlar olarak yeniden yaparız demiş. Ben gerçekten bu anlamda kadınlara güveniyorum. Batacaksa batsın, biz yeniden bunu inşa edelim ve edecek ortamlar alanlar yaratalım. Facebook’lara, sosyal medyaya sıkışıp of demekten kurtulalım. Bir araya gelelim istiyorum. Bu kadar şimdilik.

SEVİLAY ÇELENK: Çok teşekkür ederiz. Kübra özetle iki şey söyledi: Bir batsın bu dünya, ikincisi de Melih Gökçeksiz bir Ankara. Melih Gökçek biliyorsun hemen dava açıyor, haberin olsun. Şaka bir yana sahiden çok önemli bir şey söyledi Kübra. Kadınların, farklı kesimlerden kadınların karşılaşma imkanını artıran bir şehir düşlüyor, herhalde en güzel öyle özetleyebiliriz. Bu anlamda da mücadeleyi farklı merkezlere yaymak, hep Kızılay’da da olmamak fazla dile getirilmemiş bir şey. Başka yerlerde, başka kadınlarla karşılaşma imkanı mücadeleyi de başka başka yerlere taşıyarak mümkün. Çok teşekkür ediyoruz. Gizem Girişmen.

GİZEM GİRİŞMEN: Merhaba, öncelikle davetiniz için teşekkür ederim. Biraz kendimi tanıtayım, kimim ben? 1981 yılında Ankara’da doğdum. 1992 yılında 11 yaşındayken bir trafik kazası geçirdim, o kazadan sonra omurilik felci oldum, tekerlekli sandalye kullanıyorum. Bilkent Üniversitesi İşletme Bölümü mezunuyum, şu sıralar ODTÜ’de Sosyal Politika yüksek lisansı yapıyorum. Daha çok tanındığım alansa, sporcu kimliğim. Ben milli okçuyum. 2008 Pekin paralimpik oyunlarında, olimpiyat şampiyonu oldum. 2009 yılında dünya şampiyonu oldum. Çeşitli başarılara imza attım sporculuk kariyerimde. Ankara’da yaşayan bir öğrenci, sporcu, çalışan kimliğindeyim ve engelliyim. Sizinle sohbetim esnasında iki tane video izletmek istiyorum, beni çok etkileyen iki tane video, sizin de görmeniz gerektiğini düşünüyorum. Bu videolar 2008 Pekin Paralimpik oyunlarının açılışından videolar. Şunun için izletiyorum size bunları. Eğer bir şeyi başarmak istiyorsak, daha iyi yaşanabilir bir kent yapmak istiyorsak, her bireyine saygılı, her bireyin toplumsal hayata eşit oranlı katılabileceği bir kent yaratmak istiyorsak bunu yapmak mümkün. Bunu yapmak şöyle mümkün, izleyeceğiniz görüntüler açılış töreninden. Siz izlerken de anlatacağım zaten ne olduğunu. Yaklaşık yerden 100-150 metre yukarıdaki bir meşaleyi eski bir atletin yaktığı bir görüntü. Aynı görüntünün 3 hafta sonra paralimpik oyunlarında engelli bir sporcu tarafından meşalenin yakılışını da göstereceğim. Bu çok etkileyiciydi. Engelli olmayan bir birey için, yukarıda asılı olarak bunu yapmak gerçekten daha kolay olurken, engelli olan bir sporcu için daha farklı bir çözüm üretmişti Çin Hükümeti. Onu göstermek istemiştim. Başarılı engelli sporcularının meşaleyi birbirinin elinden eline aktararak, en sonunda tekerlekli sandalyede başarılı bir sporcunun eline veriyorlar, aynı yükseklikte olan meşaleyi bir makara yardımı ile yakıyor sporcu. Bunu izlemenizi istiyorum, benim için çok etkileyiciydi. Bunu gerçekleştirmek gerçekten zor gibi görünmekle birlikte, eğer bir hedefiniz, yapmak istediğiniz bir şey varsa, bunun mutlaka bir şekilde bir çözümü var, bunu göstermek adına önemli olduğunu düşünüyorum. Birazdan en son yakılış aşamasını verecek. Gördüğünüz bütün sporcular engelli sporcular ve olimpiyatlarda yarışmış ve başarılı olmuş sporcular. Çinli sporcular. Yaklaşık 100-150 metre yukarıdaki meşaleyi yakacak sporcu. Bu iki video gerçekten benim için çok önemli. Hayatın her alanında neyi başarmak istiyorsanız, bunun yapılabilmesi için çeşitli yollar olduğunu gösteren iki video. Buradaki yakılma anını bizzat orada izledim. Gerçekten çok etkileyiciydi. Bunu şu yüzden anlatıyorum: Çin’de katıldığım olimpiyatlarda, tribünler mesela yerden 15 metre yukarıdayken, o 15 m. Yukarıdaki yerlere, tekerlekli sandalyedeki bireylerin veya engelli bireylerin hiç yardım almaksızın bağımsız bir şekilde, kendi kendilerine çıkabilecekleri, son derece uygun eğimli, üç kere dört kere dönen rampalarla bu tarz altyapılar oluşturmuşlardı. Bunları görmek benim için gerçekten güzeldi. Çünkü Türkiye’de yaşayan bir engelli olarak ne yazık ki, biz bu kadar şanslı değiliz. Bir sporcu olarak dışarı çıktığımda veya bir vatandaş olarak dışarı çıktığımda her gün karşımıza çıkan o bozuk yollar, yüksek kaldırımlar, yanlış yapılmış ben evet yaptım oldu mantığıyla yapılmış rampalar, ne yazık ki, hayatımızı gerçekten o zorlaştırıyor.

Hepimiz aynı toplumun bireyleriyiz ve hepimiz uygun koşullar sağlandığında kendi ülkemiz için son derece faydalı bireyler olabiliriz. Eğer birey olarak değerlendirilebiliyorsak. İnsanların yapabildikleri ve yapamadıkları şeyler var. Yapamadıklarını odaklanmak yerine onların yapabildiklerini potansiyelini ortaya çıkartabilecek şehir altyapılarını oluşturabilirsek, çok daha birbiriyle barışık, bütünleşmiş, birbirinin sorunlarını anlayan bir toplum yaratabiliriz diye düşünüyorum. Burada toplumun çok kilit olduğunu düşünüyorum. Şu yüzden: Siz ne kadar engelliler için uygun yaşam alanları, uygun park yerleri yaparsanız yapın, bu birlikte yaşadığınız kitle tarafından kabul edilmediğinde, benimsenmediği zaman ne yazık ki amacına ulaşmıyor. Görüyorsunuzdur, engelli otoparkları var. Şöyle bir dikkat ettiğiniz zaman, oralara kimler park ediyor? Engelli olmayan araçlar park ediyor. Ben şu Ankara’da doğma büyüme Ankaralıyım, park ettiğim o engelli otoparkına parkettiğim sayı bir elin on parmağını geçmeyecek düzeydedir. Bunları yapıyoruz, ama bunları toplum tarafından korunmasını, benimsenmesini de sağlamamız gerekiyor. Toplumu eğitmemiz gerekiyor. Gerçekten böyle bir Ankara’da yaşamak istiyorum. Dışarı çıktığım zaman tek başıma rahatça hareket edebileceğim, toplumun diğer bireyleriyle aynı sosyal yaşama katılma imkanı bulabileceğim bir Ankara istiyorum. Eşit birey olarak görülmek istiyorum. Yaya geçitleri çok büyük sıkıntı, üst geçitler çok büyük sıkıntı. Evet üst geçitleri yapıp asansörler konuyor ama, o asansörlerin çalışmaması toplum hayatına katılmada gerçekten çok büyük sıkıntı. Tuvaletler çok büyük sıkıntı. Şehre indiğiniz zaman, dışarıda bulunduğunuz süre içerisinde sizin en temel ihtiyacınız olan tuvaletlere erişiminizin olmaması bunların varsa kilitli olması, kilitli değilse bile içerisinde temizlik malzemelerinin bulunmaması, gerçekten sizin birey olarak toplumda yer almanızın önünde çok büyük sıkıntılar doğuruyor. İnişi olan, ama çıkışı olmayan rampalarımız da mevcut. Görüyorsunuzdur sokaklarda, rampadan iniyorsunuz, önünde bir oluk oluyor, kırık dökük oluyor, işte parke taşları kırılmış oluyor veya öyle bir tasarlanıyor ki orası, iniyorsunuz, bir miktar gidiyorsunuz, karşınızda kaldırım oluyor, onun eşi olan rampayı orada bulamıyorsunuz. Görme engelli vatandaşlarımız için yerlere yapılan hissedilebilir yüzey kaplamalarının önüne direkler konabiliyor. İşitme engelliler için, onları hayata dahil edebileceğimiz uygulamaları ne yazık ki hayata geçiremiyoruz. Kısacası engelli olarak Türkiye’de yaşamak çok zor. Ama Ankara’da da yaşamak çok zor, başkentimizde de yaşamak çok zor. Bunları hep göz ardı ediyoruz. Bir toplum olduğumuz, her bireyinin eşit haklara sahip olduğu gerçeğini hep göz ardı ediyoruz. Bunlar toplumsal yaşamımıza çok ciddi sıkıntılar doğuruyor ne yazık ki. Biraz da spordan bahsetmek istiyorum. Bir sporcu olarak rahatça gidebileceğimiz tesislerin bulunmaması, onların erişilebilir olmaması, oralarda uygun tuvaletlerin bulunmaması, giriş-çıkışlarının uygun olmaması, gerçekten sporcuları çok zorlayan sorunlara sebep oluyor. Ve bunun yansımasını sportif alandaki başarımızda görüyoruz zaten. Gerek turnuvalara, olimpiyatlara veya diğer bölgesel turnuvalara katılımımızdaki sporcu sayımızın azlığında, oradaki elde ettiğimiz başarıların yine çok az miktarda olmasını, bunların yansımasını görüyoruz. Çünkü sporu zaten toplum olarak, bir kültür haline getiremediğimiz gibi, onunla uğraşan vatandaşlarımıza da çok fazla alanlar yaratmıyoruz ne yazık ki.

O yüzden ben, çalışan, öğrenci, sporcu, hangi kimliğimle kabul ederseniz edin, Ankara’da yaşayan bir birey olarak toplumun her kesiminin eşit haklara sahip olarak katılabildiği, rahatça Ankara’yı yaşayabildiği, bir Ankara’da yaşamak istiyorum. Bunun için yapılmaz olmadığını düşünüyorum. Bunların çok güzel planlanarak, işi ilk etapta yapılırken, çok rahat bir şekilde çözülebileceğine inanıyorum. Yani 50 kere o kaldırım taşlarını söküp söküp yapmak yerine, bir seferde gerek kaldırımların yüksekliğini ayarlayarak, gerekse hizmet vermek anlayışını ön planda tutarak, insanı şehrin odağına koyarak, bunları çok rahat bir şekilde başarabiliriz. Bu videoları o yüzden gösterdim. Yerden 150 metre yukarıda bir meşaleyi yakmak, belki birçok insan için imkansız gibi görünürken, bu yapılabilir bir şey. Bunun örneğini gösterdim size. Bunu yapabileceğimize inanıyorum, yeter ki insanı odak noktasında tutalım diye düşünüyorum. Teşekkür ederim.

SEVİLAY ÇELENK: Biz de çok teşekkür ederiz Gizem Girişmen’e. Sahiden hiçbir kısıtlılığı ve bedensel sınırlılığı olmayan insanlar için bile yeterince dost şehirlerde yaşamıyoruz. Görmüyoruz da aslında şehirlerin engelliler için ne kadar sıkıntı yarattığını. Görme özürlü dediğimiz zaman sokaklardaki imgeler daha çok görme özürlü erkeklerle ilişkilidir. Sanki kadın görme özürlülerin sayısı azmış gibi bir hissiyat verir insana ki aslında böyle değildir. Bu, görme özürlü kadınların sokağa çıkamalarının daha güç olduğu anlamına gelir. Her dezavantajlı grup içinde daha dezavantajlı pozisyonların olduğu anlamına gelir. Ve kadınlar için çok daha zor bütün bunlar. Yine de Gizem hepimize aslında bütün sınırların kafalarımızın  içinde olduğunu gösteren biri. Ve de insanın yapabileceğinin sınırı olmadığını gösteren biri. Çok teşekkür ediyoruz.

BERİL TÜRKOĞLU: Merhabalar tekrardan. Mehmet hocam psikolog diye yazmış ama sosyal psikoloji alanında yüksek lisansım devam ediyor, aynı zamanda araştırma görevlisiyim. ODTÜ psikoloji mezunuyum. Fotoğrafçı yazmış ama tam anlamıyla fotoğrafçı demek öyle nitelendirmek böyle bir kimliğe bürünmek için henüz yeterli olduğumu da düşünmüyorum. Fotoğraf çeken bir kadın kimliğiyle belki de karşınızda olmak daha uygun olacak. Aynı zamanda İzmirliyim, bunu neden söylüyorum, şu yüzden söylüyorum. Sekiz senedir Ankara’dayım ben, Ankara’da yaşıyorum ve girişte hocamın dediği gibi insanlara ilk önce nerelisin diye sorarlar, ordan tanımaya başlarlar birbirlerini insanlar. İzmirliyim dediğim zaman herkes Ankara’da ne işin var senin demeye başladı ve bu sekiz sene boyunca artan sorularla devam etti maalesef. Ve insanlara neden burada olduğumu, amacımı anlatmaya çalıştım ama, inatla anlamamaya devam ettiler. Çünkü bir İzmirliysen ya da İstanbulluysan mesela, söylenen genel bir deyim vardır, Ankara’ya gelmenin en güzel yolu, nasıldı o deyim? Ankara’dan dönmektir en güzel şey, Ankara’dan dönecek olduğunu bilmektir, İstanbullular da çok kullanır, İzmirliler de çok kullanır bunu. Bu deyimi uzun uzadıya düşündüm aslında, özellikle böyle bir ortamda, neden Ankara’yı konuşuyorsak, bunu bir düşünmeliyim dedim. Aslında o şehirlerde sadece denizin oluşu değil, burada denizin olmayışı değil aslında insanların söylediği bana kalırsa, bu şehre dair gri bir rengin oluşu. Ve öyle algılanıyor oluşu Ankara’nın diğer şehir insanları tarafından. Neden böyle algılanıyor diye baktığımızda Ankara’nın şehir yapısı, bunun birinci nedeni tabii ki. Bina yapıları, binaların renkleri ve bunların verdiği o bürokratik hava, insanların bundan sürekli kaçmak istemesine yol açıyor, belki de sıkıyor. Türkiye’nin pek çok şehrinde var ama, Ankara’da çok daha fazla olduğunu gördüğüm anlamsız üst geçitleri, işte büyük şehir oluşu nedeniyle verdiği bu trafik yoğunluğu, yarattığı trafik yoğunluğu. Bir öğrenci kenti olarak algılanmasına rağmen aslında öğrencilerin özgürleştiğini düşünüyor insanlar ama, bir taraftan da onların ne kadar özgürleşse de, sokaklarda hala yadırganmaya başladığını gördüm bunları düşünürken hep. Bunun dışında Ankara’nın neden gri olduğunu düşünürken, bir de yeşil olmadığını fark ettim. Ankara’ya ilk geldiğimde bana söyledikleri şey şuydu: Yeşili çok az göreceksin dediler. Ankara’ya girerken böyle Polatlı tarafından iki taraflı boşluk bir arazide gidiyormuşsunuz gibi oluyor, o zaman çok şaşırmıştım. Gerçekten insanların bu dediğine inandım, ama şehir merkezine geldikçe, aslında şehir merkezinde yeşil alanlar daha fazla var demeye ve onları ikna etmeye çalıştım. Ama daha bilinçli düşündüğüm zaman görüyorum ki, şehir merkezindeki yeşil alanlar da parklar içerisine konsantre şekilde sıkıştırılmış durumda. Buna bir örnek 50. Yıl Parkı olabilir. Gidip nefes alacağınız, manzaranın tadını çıkaracağınız, ya da yeşillikle suyla iç içe olabileceğiniz hani tırnak içerisinde doğal bir ortam yaratıldığı düşünüldüğü için, bu tarz parklar var. Ama bir kadın olarak düşündüğümüzde, hani kadın kimliğimle konuşursam, bu parklara tek başına rahatlamak, günün tadını çıkarmak, güneşli güzel bir havanın tadını çıkarmak için gittiğinizde, o park bir kadına zehir de olabiliyor maalesef. Çünkü yanınızda eğer size tırnak içinde söylüyorum çobanlık edecek bir erkek olmadığı sürece, o parklara gitmek, bir kadın için çok tehlikeli olabiliyor. Özellikle akşam saatlerinde hava karardıktan sonra oralarda bulunmak çok tehlikeli olabiliyor. Yeri geldiğinde ulaşımdan her birey gibi Ankara’daki her şehirde her kentteki her birey gibi ulaşımdan da faydalanıyorsunuz ama mesela, geç saatte eğer, son dolmuşa gidecekseniz, o dolmuşa tek başınıza gidememeye başlıyorsunuz. Eğer ortamda bir erkek arkadaşınız varsa kalkıp sizi geçiriyor dolmuşa kadar. Güvenle dolmuşa bırakıyor belki de babanız gelip sizi dolmuştan indiğiniz yerde alıyor ve evinize götürüyor. Sürekli bir güvenlik çerçevesi içerisinde, aslında bu güvenlik bizi neden koruyor, kimden koruyor diye baktığımızda, bir erkek aslında bizi yine başka bir erkekten koruyor, bunu görüyoruz. Önemli olan aslında bu erkeklik ideolojisinin şehir yapılanmalarının, belediyelerin önde gelen söz karar sahipleri tarafından da farkına varılıp çeşitli birimlerde bunun bilinç yükseltme eğitimlerini vermeye başlamasıyla olabilir belki de. Bunun böyle gerçekleşebileceğini düşünüyorum. Daha psikolojik açıdan, çok genel bir şeyler söylemek gerekirse, psikoloji literatüründe şöyle araştırmalar çok fazladır: Bir insan ne kadar fazla kimlik edinirse, o kadar fazla mutlu olur. Yani günlük hayattan aldığı doyum, verimliliği o ölçüde artar. Mesela buna ne örnek olabilir. Bir insan spor yapıyorsa, işte farklı sivil toplum kuruluşlarında aktifse, ailesinde bir anne-baba-çocuk vs. gibi bir kimlikle mutluysa, bunun gibi pek çok kimlik çoğaltılabiliyorsa bir birey için, bunlar da aktif olarak kendini gösterebiliyorsa, o kişi daha fazla mutlu olur deniliyor, çalışmalar bunu söylüyor. Bir kadın için bakalım buna, nasıl olabilir? Bir kadının birden fazla kimliği var. Genel olarak kadın kimliği altında, anne kimliği, doğurganlık kimliği, bir öğrenci olarak kadın olmak, öğrenci kimliği var, onun dışında, çocuk olma kız çocuğu olma kimliği var, genç kız olma kimliği var, evli kadın kimliği var, bekar kadın kimliği var. Bunların ikisinin arasındaki ayrım çok net bir ayrım. Özellikle bizim ülkemizde maalesef. Çünkü eğer bekar bir kadınsanız çalıştığınız yerde bazen saygı göremiyorsunuz. Ama evlendiğiniz andan itibaren, evli bir kadın olarak saygı görmeye başlıyorsunuz. Bu kimlikler çoğaltılabilir. Ama baktığımız zaman bir kadın bu saydığım hiçbir kimliğini özgürce pratik etme şansına erişemiyor bu şehir yapılanması içerisinde. Çünkü şehirlerin tarihsel ve yapısal oluşumuna baktığımız zaman aslında yine daha erkek egemen bir anlayışla tasarlandığını, binaların, kültürlerin, yapıların, yerleşimlerin böyle tasarlandığını görmek de mümkün. Buna küçük bir örnek vereceğim: Bu kadınların kendilerine otosansür uygulamasına da neden oluyor bir yerde. Geçenlerde ODTÜ kampüsünde çalışan bir arkadaşım Sıhhiye’ye ve oradan Ulus’a gideceğini söyledi. ODTÜ’nün servisleri vardır, kampus içerisinden, kendisi de Kızılay’da oturuyor. O gün üzerinde askılı, mini etekli bir kıyafeti vardı. Bunun üzerine şey dedi: Önce ben Kızılay servisine bineyim, oradan eve gideyim, üstümü değiştirdikten sonra Ulus’a gideyim. Bunu bir kadın kendine sansür olarak uygulayabiliyor. Bu o kadın kalkıp direkt Ulus servise binmiyor, oraya direkt olarak gitmiyor, fakat eve gidip üzerini başını biraz daha derleyip toplayıp daha sonra Ulus’a gidiyor. Baktığınız zaman Kızılay-Sıhhiye-Ulus fiziksel olarak çok yakın mekanlardır aslında ama, yukardan aşağı doğru erkekleşme süreci var belki de. Görünen bir erkeklik yapısı var, çünkü şehirdeki mekanlar öyle yapılanmış durumda ki, buna kafeler, parklar, gençlik parkı örneği olabilir mesela buna, Ulus’taki çarşılar dahil, Kızılay’da biraz daha esnek bir algı oluşmuş olabilir, çünkü burada öğrenci yoğunluğu, buranın politikliği biraz daha fazla bu Yüksel, Konur caddesinin sokaklarının politikliği daha fazla görünürlük açısından ama, daha aşağı Ulus’a indiğiniz zaman orada varolma biçimleri örtünmeyi gerektiriyor. Oradaki biraz daha bacı-kardeş kültürüne sahip olmayı gerektiriyor. Belki de giderken yanına bir erkek arkadaşı alıp gitmeyi gerektiriyor. Mesela bir öğrenci kadın için yeni eve taşınan bir öğrenci kadın düşündüğümüzde, üniversitede özellikle çok rastladığımız bir durum bu, İtfaiye meydanına gider, yeni eşyalar almak ister çünkü, ama iki kadın ev arkadaşı oraya tek başına gidemez. Çünkü sizi iki kadın tek başınıza gördükleri zaman fiyatlarda aşırı bir şişirme yaparlar, sizi kandırmaya çalışırlar, ama bir erkek arkadaşınızla gittiğiniz zaman biraz daha farklı olabilir durumlar, bunun gibi.

Bu yüzden insan kendi yaşadığı odalarda, evlerde bile, ortamına bu kadar çok dikkat ederken, kendini iyi hissetmesi için, mesela hani, odamızın tasarımını, evimizin tasarımını, çalışma alanlarımızın tasarımını kendimizi daha iyi hissedeceğimiz şekilde yaparız. Daha aydınlık olmasını isteriz, belki de daha geniş, daha ferah tutmaya çalışırız. Çünkü orada verimimizi artırmayı amaçlarız biz. Şehirler buna benzer, yani evler gibi tıpkı, insanların kabuğudur ve gittikleri zaman geri dönmeyi isteyeceği yerler olmalıdır. Ankara’da böyle bir yer olmalı bana kalırsa. Peki bu nasıl olacak? Hani yeşillenmenin arttığı, kadına daha duyarlı, kadın haklarına daha duyarlı, sokakların, caddelerin olduğu bir Ankara belki de hepimizin istediği. Buraya gelirken Mehmet Hocama hepimiz ayrı ayrı aslında aynı şeyleri söyleyeceğiz. Böyle bir Ankara istemediğimiz kesin, yani bir kadın olarak hangi kimliği takınırsak takınalım, sokaklarda rahat yürüyebildiğimiz bir Ankara istiyoruz biz. Geceleri sokaklara rahatça çıkıp, tacize uğramadığımız bir Ankara istiyoruz biz. Onun dışında fotoğraf çeken bir kadın olarak şunu söyleyebilirim: Geçtiğimiz aylarda Amerikalı fotoğrafçı bir kadın Türkiye’ye geldi ve öldürüldü maalesef, bunun haberleri epeyce bir medyada döndü durdu. Bir kere şöyle bir algı vardır: eğer bir alet makine, vs. kullanılıyorsa, bu önce bir erkeğe biçilen, mekanik algı açısından daha uygun görülen bir şeydir erkekte. Bir makinayı kadının kullanması zaten yadırganan bir durumdur. O makinayla ve kadın kimliğinizle sokaklarda dolaşmak ekstra yadırganan bir durum olabiliyor bazen. Yine bu sokaklar biraz daha alışkın ama, Ankara’nın çok daha farklı sokaklarında, mahallelerinde, bu kimliğinizle ve o görüntünüzle dolaşmak zor hale gelebiliyor. Çünkü siz fotoğraf çekmek için eğildiğiniz zaman, arkanıza döndüğünüz zaman, beş tane adamın size baktığını, ve bir daha ne zaman eğileceğinizi beklediğini görüyorsunuz maalesef. Bunlarla karşılaşmamak istiyoruz, bunların olmadığı bir Ankara hayal ediyorum ben. Eminim fotoğraf çeken bütün kadınlar da bunu hayal ediyordur. Onun dışında ne diyebilirim size.

Son olarak özellikle bu bilinç yükseltme çalışmaları benim için çok önemli. Çünkü geçen sene mi, ondan önceki sene 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Gününde, kadınlar şiddete karşı seslerini çıkarmaya başladığı anda, kadınlara şiddetle karşılık veren bir polis teşkilatı vardı. Ankara’da politik eylemlerin artmasıyla beraber, bu görünürlükle polislerin de karşısında ne kadar fazla durduğunu görebiliyoruz. Yani kadınlar ses çıkardığı anda, biber gazı, cop, vs. gibi şiddet içeren eylemlerle karşılık alıyorlar. Üstelik bunu şiddete yönelik mücadele gününde maalesef maruz kalıyorlar, rastlıyorlar. Bu yüzden genel olarak tüm şehir belediyelerinin devletin anlayışının bu yönde gelişmesi gerektiğini düşünüyorum. Yani polis teşkilatıyla, güvenlik güçleriyle, vs. hani bu tarz güvenliğimiz sağlayacak, sözde güvenliğimizi sağlayacak teşkilatlarla sürekli bir iletişim içerisinde olup, aslında kadına yönelik şiddetin nelerden kaynaklandığını, bu erkek egemen zihniyetten doğduğunu, nasıl beslendiğini, onlara anlatmaları gerektiğini ve bir şiddet gören bir kadın polisi aradığında, onu tekrar kocasına emanet etmemesi gerektiğini anlatmasını, bunun gerekliliğini düşünüyorum. Bu belediyeler çerçevesinde kurulan kadın meclisleri yavaş yavaş artmakta, kadın dostu kentler projesi, BM’in projesi çerçevesinde de bu tip eylemler olumlu anlamda artmakta ama, bunların ucunu bırakmadan özellikle yine de kadınlara yerel yönetimlerle daha fazla söz hakkı vererek ve kadın haklarını gözeterek bazı planlar yapılması gerektiğini düşünüyorum. Ve bir başkent olarak Ankara’nın da buna örnek teşkil etmesi gerektiğini düşünüyorum. Söylenecek çok şey var aslında, bir kadın olarak gerçekten böyle bir şehirde, böyle bir ülkede, bu koşullar altında yaşamayı gerçekten istemiyoruz. Herhangi bir kadına sorduğunuz zaman da aynı şeyleri söyleyecektir. Sadece ben dillendirmiş oldum burada, teşekkür ediyorum.

SEVİLAY ÇELENK: Biz de çok teşekkür ediyoruz, çok güzel bir sunumdu.

EMEL AKIN: Bu kadar genç bir konuşmacı grubuyla olacağımı bilmiyordum. Bana kendimi genç hissettirdikleri için teşekkür ediyorum böyle bir ortam hazırlayanlara. Dünya Kadınlar Günü çok anlamlı. Ama anlamının günümüzde ne yazık ki yitirildiği bir gün. Küçük bir hatırlama yapmak isteriz birlikte diye düşünüyorum. Sene 1857, yer New York, 40.000 işçi çalışma koşullarının düzeltilmesi için grev yapıyorlar. Ancak polisin onları fabrikaya kilitlemesi üzerine kaçamadıkları için, yaklaşık 129 çoğunluğu kadın olan işçi ölüyor. Yıl 1908, yine yer New York. Yine çalışma koşulları ve çocuk işçilere karşı mücadele etmek için, haklarını aramak için bir sürü kadın yürüyüş yapıyor. Sene 1910 Danimarka’daki bir toplantıda II. Enternasyonal toplantısında, kadınlar toplantısında, Clara Zetkin 8 Mart’ın -bu eylemler 8 Mart’ta oluyor çünkü- Dünya Kadınlar Günü olmasını öneriyor ve kabul ediliyor. 1970 yılında BM Dünya Kadınlar Günü olarak benimsendiğini ve tanıdığını söylüyor. Türkiye’de 1921 yılından beri kutlanıyor Dünya Kadınlar Günü. Ama günümüzde kadınlara çiçekler vererek, hediyeler alınarak kutlanıyor bu Dünya Kadınlar Günü. Emekçi Kadınlar Günü sıfatı, emekçi sıfatı kullanılmıyor. Çiçek değiliz. Çünkü çiçeğe yüklenen anlamları eğer düşündüğünüzde çiçek olmaya eminim kadınlar itiraz edecektir. Bu nedenle, hani kutlamayla birlikte ve hatta belki kutlamadan da öte, önümüzdeki gelecek yıllarda tüm kadınların haklarına sahip olması, insanca bir yaşama sahip olmalarını dileyerek başlamak istiyorum konuşmama.

Erkek ve kadın. Bunların her birisi biyolojik cinsiyet. Eğer biyolojik cinsiyeti temelinde bir toplumsal yapı düzenleniyorsa, düzenliyorsanız ki, durum böyle, toplumsal cinsiyet tanımını elde ediyorsunuz. Ve toplumsal cinsiyet dediğiniz zaman da hiç kuşkusuz mekan son derece önemli. Benden önceki konuşmacı arkadaşlarımın sözünü ettiği kent mekanı, ya da mekan dediğimiz kavram. Mekanı biz tabii ki eğer hele bir de toplumsal cinsiyet söz konusu ise, kamusal mekan ya da özel mekan ayırımında buluyoruz. Nedir bu? Aslında hepimizin içinde olduğu ve hepimizin çok da yakından tanıdığı kavramlar bunlar. Özel mekanlar evimiz, ev, hane, konut. Ama kamusal mekanlar ev dışındaki mekanlar. Onun dışındaki her türlü ortak alanı ortak mekanı içerisinde toplumsal ilişkilerin barındırıldığı, toplumsal örgütlenmelerin yapıldığı her türlü mekanı, kahveler, parklar, yollar, meydanlar, alışveriş merkezleri. Ama herkesin erişebildiği mekanlar olarak tanımlanır. Ama bakıyoruz kamusal mekanlara, kadınlar girebiliyor mu? Ya da herkesin erişebildiği dediğimiz kavramlarda kamusal mekan, gerçekten kadınlar için erişilebilir mi? Değil. Kadınlar özel mekana sıkıştırılmış durumda. Kamusal mekanı erkekler kullanıyor. Sözünü ettiği arkadaşlarımın bir sürü örnekten de görebildiği gibi. Ama günümüzün bir sorunu değil bu baktığımızda. Antik Yunan’dan beri gelen bir şey bu. Çok eski tarihlerden beri gelen bir şey. Kadınlar sokulmuyor bu ortak mekanlara. İzin verilmiyor. Asker ya da güvenlik güçleri zoruyla. 19. yy.a kadar geldiğimizde konum hiç değişmiyor. Yine kadınlar özel mekanlara sıkıştırılmış durumdalar. Evde oturacaksın, çocuk bakacaksın. Ev işiyle uğraşacaksın.

19. yy.da kadınlar iş hayatına girmeye başladığında, yavaş yavaş kamusal mekanda sayılarının artmaya başladığını görüyoruz. 20. yy., 19. yy.ın sonları, sanayi toplumunun ve modern toplumun, ya da modernleşmenin getirildiği günlerde kentsel hayat, kentsel yaşam yeniden tanımlanıyor hiç kuşkusuz. Ama kamusal alanlarda yine kadın yok. Erkek egemen, ya da erkeklere hizmet veren, hitap eden mekan örgütlenmesi var. Sözünü ettiğimiz mekan örgütlenmesi, hiç kuşkusuz oradaki toplumsal ilişkilerin düzenlenmesi anlamında kullanıyoruz. Peki günümüzde ne oluyor? Günümüz Türkiyesinde zaten çok klasik olan, geleneksel olan kamusal alanın kadının kullanmasının izin verilmediği, ama sayılarının görece arttığı, hani eski dönemlere baktığımızda, elbetteki kadınlar çalışma hayatına kamusal alana da bal gibi de giriyorlar. Ama günümüz Türkiyesinde özel alana daha çok sıkıştırılmaya çalışıldığını görüyoruz kadının. Böyle bir ideoloji, böyle bir gayretin varlığından hiç birimiz itiraz edemeyiz. Peki neden kadınlar kamusal alanda sayıca artmalarını söylememize rağmen, niye şikayet ediyoruz. Niye hala daha güvenli olmadığını söylediğimiz mekanlara ulaşma konusunda tereddütlüyüz. Bir sürü nedeni var. Bir kere bir tanesi hepimizin bildiği bir şey. Hepimizin yaşadığı, hatta kadın-erkek olarak çok iyi tanıdığımız, kadına yüklenilen işlev, rol. Kadın annedir, kadın çocuk bakar, kadın evinde olmak zorundadır misyonu. Çalışsanız da, iş hayatında yer alsanız da, iki tane olay paylaşmak isterim sizinle. Bir tanesi, öğrencilerimle ben bu dönem, hemen hemen her dönem yaptığımız gibi bir restoran projesi yapıyoruz, restoran ve konut aynı zamanda. Senaryo yazın dediğimizde, hemen hemen tüm erkek öğrencilerimin kadına pasta yapmak ve restoranda yemek pişirme görevini verdiğini görüyorum. Erkek oraya işleten, restoranı işleten ve orada konuklarla gelen müşterilerle ilgilenen kimliğe bürünüyor. Peki biri bu. Bir örnek size idareci konumuna getirildiğim zaman kendi fakültemde, bir yıllarını vermiş son derece deneyimli titri oldukça yüksek olan bir hoca, erkek öğretim elemanından şu soruyu duydum. Nasıl kabul edersin, sen evine gideceksin, çocuğuna bakacaksın, ev işi yapacaksın. Zamanın yetmeyecek, nasıl böyle bir teklifi kabul edersin diye, tepkisel bir soru diyelim, tepkisel bir soruyla karşılaştım, paylaşmak isterim sizlerle. Biri bu. Bir diğeri, kadınların hiç kuşkusuz, yani üzerine yüklenilen misyonların, görevlerin yerine ulaşım problemi yaşamaları. Ha günümüze kadar, yakın tarihe kadar erkeklerin çok daha fazla özel araç sahibi olduğunu biliyoruz. Toplu taşım kullanmaları konusunda sıkıntılı olduğunu da biliyoruz kadınların. Tacize uğramaları, ya da ulaşım araçlarına çok rahatlıkla erişememeleri, ulaşımda mesafelerin kısaltılmak yerine, zamansal anlamda daha çok uzatıldığı bir süreçten bahsediyorum ulaşım probleminden bahsediyorum. Şimdi bütün bu çok önemli, az önce sözünü ettiğimiz benim de ağzımdan çıktı, arkadaşlarımız da paylaştılar bunları, güvenli hissedilmeyen mekanlar. Suçun ya da şiddetin çok fazla deşifre edildiği, ya da gözümüzün önünde sergilendiği mekanlar, kadınlar buralara girme konusunda haklı olarak cesaret edemiyorlar. Çünkü o mekanlara girildiği zaman biliyorlar ki, erkek mekanları, rahatsız olacaklar. Çok belirgin bir örnekti: Ulus’a giderken kıyafeti değiştirme isteği olduğu gibi. Şimdi o zaman şu soruyu sormak gerekiyor: Kadınlar bu mekanlara girme konusunda tereddüt ettiklerini söylüyorlar. Peki yapılan bir araştırmadan da söz ederek belki bağlamak istiyorum, kadınlara soruluyor; erkek egemen mekanlar olarak nereleri görüyorsunuz Ankara’da. Yanıt: Hepimizin bildiği ve çok açık olarak tanımlayabileceğimiz Sakarya’daki birahaneler, bu sokaklar, futbol sahaları, Ulus’taki pek çok sokak, restoranlar, önünden bile geçemiyoruz. Bütün bu tanımları kadınlar kendi adlarına bunlar erkek hakimiyetinde olan mekanlar diye adlandırıyorlar. O zaman şu soruyu herhalde hepimizin sorması gerekiyor. Kent mekanları bu toplumsal cinsiyete göre şekillendiriliyor, yüzyıllardan beri. Hala daha o ayrım çok daha keskinleştirilerek. Kadın ve erkeğin bir kentten beklentileri ya da kentin kadın ve erkekten beklentileri değişiyor. Aynı zamanda kadınlar içerisindeki farklı profiller içerisinde de kentten beklentiler ya da kentin kadın profillerinden bekledikleri değişiyor. Bir sürü grup hepimiz aslında o bir sürü rolün içerisindeyiz ama iki ana kullanıcı kadın, kullanıcı kadın profilinden söz etmek mümkün. Bir tanesi düşük gelir seviyesi, düşük eğitim seviyesine sahip olan bir kadın grubu. Bu kadın grubunu kamusal alanlara özellikle de kent merkezindeki alanlara kullandıklarını, alanlara girdiklerini söylemek mümkün değil. Çünkü hele hele son zamanlarda artan hemşerilik ilişkileri, kadınların kendilerine kendi evlerinde, kendi sokaklarında, komşularıyla bir şeyleri paylaşarak geçirmelerini sağlıyor. Kadın başka bir şeye ihtiyaç hissetmiyor, gitme ihtiyacını duymuyor, duysa bile korkuyor, eğitim seviyesinden dolayı. Çok net akşam haberlerde vardı zannediyorum, hepiniz belki duymuşsunuzdur, % 78 kadın hala daha bu kadar büyük bir oran kadının çalışmasını istemiyor. Eğitim seviyesinin önemli göstergelerinden bir tanesi olsa gerek. Öte yandan eğitim seviyesi düşük ya da yüksek olsun, gelir seviyesi görece yüksek olan kadına baktığınız zaman, elbetteki kamusal mekanlara çok daha rahat ulaşabiliyor. Ama onun da problemleri var. Olmaması mümkün değil. Onun da kamusal alanlara girdiğinde, az önce sözünü ettiğimiz nedenlerden dolayı tedirginliği, çekinceleri söz konusu. Düşük gelirli mekanlarda yaşayan kadının ekonomik seviyesi ya da ekonomik yapılanması aslında hiç üretime katılmıyor değil, katılıyor ama informel sektör diye, kayıt dışı sektör diye adlandırdığımız sektörde çalışarak katkıda bulunuyor ekonomik anlamda. Ne yapıyor? Temizliğe gidiyor. Ne yapıyor? Evini atölye olarak kullanarak başka o küçük işleri evinde gerçekleştiriyor. Elbette bu da çok bağlayıcı kamusal mekanlara gidememesi, ekonomik seviyesinin düşük olması. Şimdi şöyle bir şey yapalım istiyorum, vaktimiz var değil mi? Birkaç cümle daha eklemek isterim. Bir sürü problemden bahsettik. Kadınlar için, aslında erkekler için de varolan problemler ama, galiba kadın özelinde bu toplumsal cinsiyet kavramı çok belirginleşmeye başlayınca bu o kentteki problemleri katmerli yaşıyoruz. İki kat yaşamaya başlıyoruz, yaşıyoruz. Konut, barınma işleri, ulaşım, eğlence-dinlence, sağlık, eğitim, toplumsal sosyal alanlar, toplumsal hizmet alanları, bütün bunlar kentte bizim hepimizin içinde yer aldığı işlevler. Bu işlere farklı kadın profilleri gözüyle birlikte yorumlamak isterim sizlerle. Şöyle bir şey denemek istiyorum. Ben emekçi bir kadınım, bir fabrikada çalışıyorum. Ulaşım sorunu yaşamadan, en kısa sürede evime gidebileceğim, evime gittiğim zaman, soba yakma, odun-kömür taşıma derdine kapılmadan, doğalgaz faturasını nasıl ödeyeceğim endişesini taşımadan, çocuklarımı üşümeyeceğim elbette, ısıtabileceğim, çocuklarımı üst üste yatırmayacağım, herkese uygun mekanların olduğu, su taşımadan mutfağımda güzel, işlevsel mutfağımda yemek yapabileceğim, akşam saatinde çok yorgun olmadığım için, işte çok yoğun çalışmadığım için, televizyonda dizi seyretmek yerine, komşularımla hemen bir sokak ötedeki sinemada film seyredeceğim, tiyatro izleyeceğim, hatta belki ben tiyatro yapabileceğim bir mekanda yaşamak istiyorum. Ben böyle bir Ankara istiyorum. Informal bir sektörde çalışıyorum, emekçi bir kadınım. Çamurlara, çukurlara düşmeden, sokaktaki, dışarıdaki atölyeyi evime getirmeden, güvenli bir iş sahibi olabileceğim, üretebileceğim ve elbette az önce tanımladığım konuta sahip olabileceğim bir Ankara istiyorum. Ben memurum. Yıllarımı çok uzun yıllarımı, bir konut sahibi olmak için, yıllarca çalışarak, emekli olmadan çalışarak, hatta hani mezarda emeklilik diye birtakım kavramlar çıktı haklı olarak, çalışabileceğim, kendimi güvende hissedeceğim, ev sahibi olmak için mücadele etmeyeceğim, ihtiyaçlarıma yetecek kadar anlamlı bir konuta sahip olacak bir Ankara istiyorum. Hani bu lüks sitelerde, kapalı sitelerde yaşayan bir kadınım. Farkında olacağım, bilinçli tercih yapabileceğim, hani rahat kaygısına kapılmadan, bir trilyonluk bir daireyi neden aldığımı bilerek, ben istediğim için, bana dikte ettirilen yaşamı seçmeden, özgürce irademle karar verebileceğim, kendimi soyutlamayacağım, komşularımı tanıyabileceğim bir Ankara istiyorum. Böyle bir ev tercihi yapmak istiyorum. Birilerinin beni bilinçlendirmesini istiyorum. Konut seçerken. Ben TOKİ konutlarında oturan, hani bir zamanlar gecekonduda oturan ama kentsel dönüşüm alanında yaşayan bir kadınım. Ben TOKİ konutlarında oturmak istemiyorum, kimsenin beni kandırmasını istemiyorum. Ben bahçeli evimde ama yaşam kalitesi yükseltilerek yaşayabileceğim, ha olaki beni bir apartmana sıkıştıracaklarsa, buna gücüm yetmiyorsa, hiç olmazsa bana verilen o kutu gibi dairede tarhanamı yapabileceğim, salçamı yapabileceğim,  çamaşırımı kurutabileceğim alanları olan bir konut istiyorum. Benim yaşam tarzımı devam ettirebilecek, bana sen bu yaşamı yaşayacaksın denilmeyecek bir Ankara istiyorum. Ben engelli bir kadınım. Arkadaşımız az önce sözünü etti, hiç benim bunu tekrarlamama gerek yok, Gizem’in sözünü ettiği bir Ankara istiyorum. Ben yaya bir kadınım, Ankara kentinde. Üzerime su sıçratılmadan, çamura çukura düşürmeden, laf yemeden, eğitim seviyesinden bahsediyoruz hiç kuşkusuz burada, kaldırımları karşıdan karşıya geçerken araç trafiğini beklemeden, adımımı attığımda araçların durabileceği ve hatta belki de aracın olmayacağı kent merkezlerinde ve kaldırımlarda, kaldırımların arabalar için değil, benim için yapıldığı bir Ankara istiyorum. Ben araçlı bir kadınım, iş yerime araçla gitmek istemiyorum, toplu taşımı kullanmak istiyorum, aracımı kullandığım zaman da, uygun yerlerde uygun otoparklar kullanmak istiyorum. Bana bunların sağlanması gerektiğini düşünüyorum. Sayısını artırabiliriz. O kadar çok ki, ben şuyum, ben buyum diye. Ben yaşlı bir kadınım örneğin, Bütün bunları ben öğrenci kadınım, güvenli kendimi evimde hissedeceğim alanlar. Ben ben ben diye, Ben Ankara’nın içerisinde ben kadınım, şunları istiyorum diye doldurmak mümkün. Hepimiz bu profillerin kimi zaman aynı anda birkaç profilini, kimi zaman ayrı ayrı konumlarını yaşıyoruz. Ben çocuklu bir anneyim, ben öğrenci annesiyim, çocuğumu güvenli parklarda, temiz havalı parklarda oynatmak istiyorum. Onunla birlikte ben de oynamak istiyorum gerektiği yerde. Şimdi özet olarak şunu söyleyeceğim, son birkaç cümlem. Bakıldığında aslında bu problemlerin sadece kadınlar için değil, tüm kentliler için varolduğunu ortaya koyalım. Erkekler çok mu mutlu? Bu çukurlarda, rampalarda yürümekten, bu konut sorunu için gece yarılarına kadar çalışmaktan, ikinci iş yapmaktan, değil. Ama az önce sözünü ettiğim bu toplumsal cinsiyet bizi ne yazık ki, sarıp sarmalıyor. Biraz daha özelleşiyor ve büyüyor problemlerimiz. Problem aslında kökü ortada, nedeni çok ortada, elbette kent planlaması diyeceğiz ama, herhalde şunu söyleyeceğiz öncelikle. Sosyo-ekonomik yapılanmanın, benimsenen ekonomik politik tercihlerin tam da kentsel mekansal örgütlenmede, tam da bu planları yapan kişiler üzerinde, tam da sosyo-kültürel yapılanma üzerindeki etkisinden, oraya olan yansımasından kaynaklanıyor. Ve ben sınıf ayrımının olmadığı, tüm kentlilerin, tüm gruplarının beklentilerine cevap veren bir kent istiyorum. Ve bu kenti elde etmek için de sadece kadınlara değil hiç kuşkusuz, erkekler de dahil olmak üzere tüm kentlileri haklı mücadelemize çağırıyorum diyeceğim. Teşekkür ediyorum.

SEVİLAY ÇELENK: Biz çok teşekkür ederiz. Böyle kadın odaklı toplantılarda hep dikkatimi çeker, katılımcıların çoğu kadındır. Oysa bugünkü toplantıyı ele alalım: Nasıl Bir Ankara İstiyoruz? Kadınlar Nasıl Bir Ankara İstiyor? Biz kadınlar olarak, derli toplu ifade edelim veya etmeyelim nasıl bir Ankara istediğimizi biliyoruz aslında. Eminim bugün de her bir konuşmacımızın hislerimize tercüman olduğunu düşündük. Bu nedenle, kadınların nasıl bir Ankara istediğinin konuşulacağı bir toplantıyla asıl erkekler ilgilenmeli. Aramızda sadece dört erkek katılımcı var galiba. Bu tür toplantılara, kadınların yaptığı, kadın sorunlarını merkeze alan, kadın taleplerini merkeze alan toplantılarda daha fazla erkek olması, ne konuştuğumuzu merak etmeleri, kulak vermeleri de bir isteğimiz olabilir…

SULTAN BİÇERSEVEN : Herkese merhaba Ben Dikmen Vadisi Barınma Bürosundan katılıyorum. Adım Sultan. Sultan kimdir, ne istiyor? 1972 Yozgat doğumluyum. İki yaşındayken Ankara’ya taşındık. İlk yerleştiğimiz yer Altındağ, şimdi Altındağ denildi mi herkes biraz ürpererek bakıyor ama, benim en çok mutlu olduğum yer bence şu anda Altındağ diye düşünüyorum, çünkü çocukluğumu en güzel yaşadığım yer. Evet, insanları belki şimdiki tabire göre yobaz, işte her tür insanları var deniliyor ama, Altındağ’da ben şunu öğrendim: Kendi içindeki insanlara asla zarar vermeyen insanlardı. Dışarıdakilere belki biraz tepkililer ama, içindekileri hep bağrına basan bir toplumdu. Daha sonra işte Dikmen Vadisi geldi. Dikmen Vadisinde akrabalar arsa almışlar, ev yapıyorlar. Böyle bir duyum aldık. Babam da Tekel Fabrikasında işçi olarak çalışıyor. Tabii kira ödemek o kadar zor geliyor ki o dönemlerde, ben 11-12 yaşlarındayken, Dikmen Vadisine babam arsa almaya gittik. Ben ilk Dikmen vadisine gittiğimde gerçekten çok ürpermiştim. Çünkü dağbaşı, ev yok. Tek tük evler var. Hatta ben babama, ya biz cehenneme gelmişiz, yani burada nasıl yaşanır, yol yok, araba yok, yaşanacak yer değil. Ama daha sonra işte eş-dost, akraba derken tek tük evler, koca bir mahalle oldu. O mahalle olurken de hani öyle kolay olmadı, insanlar dişiyle-tırnağıyla, orda kimse bir haftada bir ayda ev yapmadı. Herkes bir gecede yaptı. O dönemin belediye seçimlerindeki oy toplama şeyi ile imkanlar sağlandı. Hani devlet hazinesi, belki herkes şunu diyecektir. Devletin hazinesine gelip de konut yapıyorsunuz, şimdi de hak sahibi olmak istiyorsunuz. Evet belki devlet arazisi ama, ben çaresizliğimde orda konut yaptım. Benim bu çaresizliğimi devlet kullandı. Çünkü niye, benden oy istedi, onun yerine bana arsa gösterdi ve ben orada ev yaptım. O evi yaparken de işte dediğim gibi, ben o zaman 11 yaşındaydım, çocuktum, yani benim yaşıtlarım dışarıda oyun oynarken, ya da tiyatro sinemalara giderken, ben kum çekiyordum, tuğla taşıyordum. Onun verdiği o hırs, beni o eve bağlamıştı. Daha sonra büyüdüm, anne oldum ve hala Dikmen Vadisinde yaşıyorum, çünkü kopamadım, yani orda dişimle-tırnağımla, bir şeyleri bırakıp gidemedim. Ve babam kendi yanında bana da bir ev yaptı. Ordan koparılmak istemediğimi söyleyince ve şu anda orada da bir evim var. Dikmen Vadisinde üç kuşak geçirdik, babam, ben ve çocuğum. Şu anda iki tane çocuğum var, biri 14 yaşında biri 5 yaşında. Dediğim gibi yani, yoksulluğumdan aslında belki hani, dışarıda yaşama imkanı daha kolay olabilirdi ama, yoksulluğum beni oradan dışarıya atamadı. Çünkü eşim inşaatta çalışıyor, iki tane çocuğum var hasta biri böbrek rahatsızlığı var, biri genetik hastası. Yani Ankara’da yaşamak aslında o kadar zor ki, yani ben öyle düşünüyorum. Yani bir kadın olarak istediğim gibi hareket edemiyorum. Dikmen Vadisinde biz işte yaklaşık 30 senedir yaşıyorum, 8 yıldır da bir Dikmen Vadisi mücadelesi var, herkes duymuştur. 8 sene öncesine kadar herkes mutluydu ve komşuluk ilişkileri çok iyiydi. Biraz önce hocamın da dediği gibi, tarhanamızı yapabiliyorduk, işte yiyeceklerimizi kurutabiliyorduk, reçellerimizi yapabiliyorduk, rahatlıkla her şeyimizi yapabiliyorduk. Dağın başı dediğim yeri cennete çevirdik, benim ilk gözlemlediğim, cehennem tabirini kullandığım yer, yirmi sene sonra bir cennet olmuştu. Yeşilliği bol olan, ama içinde gecekondusu da olan, içinde mutlu insanları da yaşayan bir yer olmuştu. Ve 8 sene sonra Melih Gökçek’in bize gönderdiği bir ihbarname ile hayatı tekrar tanımaya başladık. Yani işte 15 güne kadar evlerinizi yıkacağız, boşaltacaksınız. O güne kadar hani hiç kimsenin aklında evim yıkılacak endişesi yoktu. Çünkü niye, vergimizi düzenli ödüyorduk, o mahallenin çabasıyla yollarımız yapıldı. Elektrikler bağlandı, telefonlarımız, ulaşımımız bile geldi. Ki ben 25 dakika yürüyordum Ali İzzet durağı ile ev arasında 25-30 dakikalık bir mesafe vardı işe gidip gelmek için oraları kullanıyordum. Ama zamanla yollarımız da oldu. Ha yine 10 dakikalık bir mesafe var ama, yarım saate bakarsanız o biraz daha avantajlı geliyor. Gökçek’in o yıkım tehditi ile biz tekrar sallandık, yani bir deprem yaşadık. Ne yapabiliriz diye. O zaman ben İlker Halkevinde bir kadın atölyemiz vardı. Broş yapıyorduk, 7-8 kadın bir araya gelmiştik. Çocuğumun rahatsızlığından dolayı çalışamadığımdan dolayı, yakın yerde mutfak ihtiyacımızı giderebileceğim bir iş arıyordum. Ve onu İlker Halkevi Kadın Atölyesinde bulmuştum. Daha sonra orada Tarık Çalışkan’la tanışmıştım. Ben bu durumu Tarık Abiye anlatmıştım, böyle bir tehdit var üzerimizde ne yapacağız diye. O zaman Tarık Abi düşünürüz, bakarız, hiç canınızı sıkmayın dedi ama, düşünüyorum yani, 3500 tane konutu bir anda nasıl yıkacak? Onu da düşünüyorum ama yine de bir taraftan da korkuyorum, çünkü karşınızdaki devlet güçlü, siz sadece sıradan yoksul bir halksınız. Daha sonra biz 4 kadınla bu işe giriştik. Kesinlikle o dişimizle, tırnağımızla yaptığımız gecekonduları kolay kolay teslim etmeyeceğiz. Onun için mücadele etmemiz gerektiğini o zaman anlamıştık. Ve tek tek, gece gündüz, sıcak-soğuk demeden, evlerin kapısını çaldık. Kimi güzel karşıladı, kimi kızdı, kimi kapıyı suratımıza kapattı, kimi devletle baş edemezsiniz dedi. Ama biz yılmadık. Çünkü biliyorduk ki, haklıyız. Yani burayı dışarıdan gelip de Melih Gökçek bizi tabirinde, işgalcisiniz, çapulcusunuz, teröristsiniz dedi ama, ben bunu asla kabul etmiyorum. İşgalci kelimesini asla kabul etmiyorum. Çünkü bu ülkeye hizmet ediyorsam, ben bu ülkeye vergi veriyorsam, ben bu ülkede yaşıyorsam, ben bu ülkenin vatandaşı isem, o ev ve o arsa da benim hakkım. O yüzden, yılmadım. Yani etrafımda akrabalarım, eşim-dostum kızdı bana, yani sen mi kurtaracaksın koca bir mahalleyi, işte devletle baş edemezsin, sen bir kadın başına ne yapabilirsin, yani ama ben yılmadım. Çünkü biliyorum ki, haklıydım. Her şeyden önce iki tane çocuğumun geleceğini düşünmek zorundaydım. Hani eşim işinden dolayı izin alamıyordu, ama ben evdeydim, çocuğumla beraber tek tek kapıları çalıyordum. Sekiz yılı böyle devirdik ve bugüne baktığımda, gerçekten çok güzel ve haklı bir mücadele yapmışım, bir kadın olarak ve onur duyuyorum. Asla yaptığımdan da pişman değilim, ne kadar Melih Gökçek bize terörist dediyse de, ama tek bir şey için teşekkür ediyorum Melih Gökçek’e. Dikmen vadisi koca bir mahalledir, belki görmüşsünüzdür. Ben aşağıyı bilmezdim, aşağı mahalleyi, işte yukarı mahalleyi tanımazdım ama, bu sekiz yıllık mücadelede birbirimizi tanıdık. Orada tek kültürde insanlar yok, alevisi var, sünnisi var, kürdü var, lazı var, türkü var. Çok mozaik bir mahalle, yani hepsini bir çatıda birleştirdi. Ben o konuda Melih Gökçek’e teşekkür etmiştim, bizzat kendisine de söylemiştim bunu. Çünkü gerçekten şimdi devletin yapmak istediği bu mezhep ayrımcılığı, alevi-kürt ya da kürt-türk ayrımcılığını yaparken, ama Vadide bunu başaramadı. Bizim en büyük mücadele onurumuz bu oldu. Her ne kadar barınma sorunum da olsa, aslında biz orada bir yerde kültürleri de birleştirmiş olduk. İnsanları bir araya toplamış olduk. Bence devletin öğrenmesi gereken buydu. Ha, bir kadın olarak Ankara’dan ne bekliyorum, ne istiyorum. Çok şey istiyorum aslında. Her şeyden önce yaşadığım alandan koparılmadan, Dikmen Vadisini kastediyorum, o yeşillikten koparılmadan, yaşayabileceğim, çocuklarımla mutlu olabileceğim bir ev istiyorum. Öncelikle çünkü, evimin olmaması, sokakta kalacağım anlamına geliyor, önce evim olmalı ki, daha sonra Ankara’nın merkezlerinden ne isteyebilirimi düşünmem lazım. Önce bir evimi istiyorum haklı olarak. Daha sonra çocuklarımla, benim beş yaşında çocuğum var, bırakıp çalışamıyorum, yani daha önce çalışan bir bayandım. Ama bugün çalışamıyorum, sosyal güvencem yok. Kendimi işte çalışan bayanlar bunu bilirler, erkekten para istemek benim çok ağırıma gider, hala da öyledir mesela. Eşimden para isteyemem. Çünkü öyle alıştım, o yüzden de çok ağır gelir bana. Çalışamıyorsam da, çocuğumun sağlık probleminden dolayı bana bir güvence verilmesini istiyorum. Çocuklarımla rahat parklarda gezmek istiyorum, akşam eşim geldikten sonra, istediğim saatte dışarıda gezmek istiyorum, çünkü akşama kadar evin içinde çocuklarla beraber olduğum için, ama akşamdan sonra da kendim ve arkadaşlarımla birlikte olacağım bir mekanların, yeşil alanların olmasını, özellikle merkezi yerlerde, mesela Kızılay, Ulus gibi yerlerde ben gerçekten trafik çok yoğun. Yani o yoğunluğun olmamasını ve daha güzel meydanların olmasını, kadınların rahat gezebileceği yerlerin olmasını, çocuğumu güvenerek bırakacağım bir adına kreş mi dersiniz, yuva mı dersiniz bilmiyorum ama, çocuğumu bırakıp rahatlıkla bir yere gitmeyi istiyorum. Hastaneye giderken zorluk çekmek istemiyorum, çünkü benim çocuğum hasta. Sürekli kontrol altında. Ben her hastaneye gittiğimde bitkin bir şekilde geliyorum ve o gün hastalanıyorum. Çünkü gerçekten bir çocukla hastaneye gitmek çok zor. Ama ben bu zorluğu yaşamak istemiyorum bir kadın olarak. Rahatlıkla hastanede işimi halletmek istiyorum. Ya da işte, çocuğuma eve getirirken, onun o perişan halini görmek istemiyorum. Kısacası güzel bir Ankara istiyorum. Teşekkür ediyorum.

SEVİLAY ÇELENK: Biz de çok teşekkür ederiz.

TUĞBA KAYA: Merhaba, bu kadar güzel sunumlardan sonra, son bir şey daha söylemek çok zor olacak ama, bana bu konuda bir şeyler konuşmam istendiğinde bizi aslında bir arkadaşımla beraber bir makale üzerine çalışmak istiyorduk. Aslında tam da bu kent ve kadın üzerineydi bu makalenin konusu. Yani şöyle bir karşılaştırma yapmak istiyorduk aslında; beyaz yakalı kadınlarla, işte mahallelerde ücretli ama sigortasız, işte güvencesiz çalışan kadınlar ve aynı zamanda mahallede yaşayan ev kadınları ile ilgili bir nasıl bir kent istediklerine dair, hayallerine dair bir çalışma, deneyimsel bir çalışma yapmak istemiştik. Vesile oldu bu sunum. Ve ben aslında çok küçük bir kısmını sizlerle paylaşmak istiyorum. Ama onun öncesinde biraz kendi tarihimden bahsetmek istiyorum. 2 yıl önce Dikmen Vadisine kadınlarla ve buradaki insanlarla tanışma fırsatı buldum. Sevilay Hocamın dersi vesile oldu buna. “Gündelik hayat kültürü ve tarih” adlı bir ders veriyor kendisi ve çok güzel, çok iyi bir ders. O dersi bir ödev hazırladım. Dikmen Vadisindeki gündelik yaşamdaki değişime dair. Ve kadınlarla ilgili de ayrı bir ödev hazırladım. Bu vesileyle tanıştım Dikmen Vadisi ile. Daha sonra barınma hakkı danışma meclisinde çalışmaya başladım. Tabii ilk defa ben gecekonduyla iki yıl önce tanıştım. Onun öncesinde apartmanda yaşayan, apartmanda büyüyen, çok büyük semtlerde yaşayan, işte Cebeci, Batıkent gibi yerlerde yaşayan bir insandım. Ama böyle kentin merkezinde bir gecekondu mahallesinden haberim yoktu açıkçası. Oraya gittiğimde çok şaşırdım, oradaki insanların samimiyeti, oradaki insanların dayanışması, mahalelilik duygusunu hala yaşatıyor olmaları beni çok etkiledi.

Gerçekten kadınlar sokaklarda, sokaklar özgür olsun diye bağırıyorlar, taleplerini dile getiriyorlar ama, oradaki hayat, o hayatlarla temas etmek gerçekten önemli. Kübra’nın söylediği gibi Sincan’daki kadınlara temas edemiyor, Dikmen Vadisindeki kadınlara temas edemiyoruz, Mamaktaki kadınlara temas edemiyoruz. Onların kapısını çalıp, onların hayatlarını dinlemek, gerçekten de hani ne istediklerini biliyor olmak bile belki, o çok konuşmaya çok ihtiyaçları var. Onların da istekleri var, onların da hayalleri var. Ben bu kadar büyük, bu kadar sınırları zorlayan kadınlar olabileceklerini tahmin etmiyordum açıkçası. Şey gibi dolaşmışız, bir flanör gibi dolaşmışız aslında, aylak aylak dolaşmışız gibi, biz onlara göre öyleyiz biraz. Şimdi bu aslında kadınlar hep mücadele içinde ve mücadele etmesi gerekiyor, yani işte kadın doğulmaz, kadın olunur mottosu bunu vurgular aslında. Ama bu toplumsal düzenin yani, hayatın her alanında mücadele edilmesi gereken, kadın için toplumsal düzenin bir tezahürü de aslında yaşadığımız kentler.

Biz bu çalışma kapsamında Fatma Genç’le birlikte, farklı ekonomik, sosyal konumları olan, 20 kadınla söyleşi yaptık. Bu görüşmelerin yarısı Dikmen Vadisindeki gecekondu bölgesinde yaşayan, dar gelirli ve genç ve yaşlı kadınlardan oluştu. Bu insanların kenti nasıl gördükleri, bölgenin kenti nasıl gördükleriyle, bölgenin yıkım tehditi altında olmasının bu algıyı nasıl etkilediği üzerine odaklandık. Bir de dediğim gibi, beyaz yakalı kadınların, işte bu mühendis, akademisyen, ücretli, özel sektörde çalışan kadınlarla görüştük. On kişiyle de öyle görüştük. Şimdi mesela, çok kısa bir şekilde bu sonuçları biraz paylaşmak istiyorum sizinle. Bu dar gelirli, yani Dikmen Vadisinde yaşayan kadınlarla görüşmelerimiz sonucunda gördük ki, bu kadınların çoğu Kızılay’a gitmek için çamurlu, büyük oranda çamurlu ve zor yollardan geçiyorlar. Otobüs, dolmuş, vs. ulaşımı olmadığı için Oran’daki duraklara yürümek zorundalar, ya da Dikmen İlker son durağa yürümek zorundalar. Orada da, belki bilirsiniz orayı, uzun bir yokuş var, dar ve ince bir yokuş arabaların geçtiği bir yokuş. Arabalardan fırsat bulabilirlerse, arabaların da çarpma olasılığı çok fazla orada, insanların yürürken, 20-30 dakika süren duraklara yürümek zorundalar. Bir-iki saat içinde ancak merkeze ulaşabiliyorlar. Ve bundan dolayı da kadınlar evden çıkmak istemiyor. Çok üşeniyorlar, merkeze gidebilmek için, zaten hafta sonunda kocalarının ve çocuklarının isteği ile hafta sonu evde dinlenerek geçirmek istiyorlar. Onun için de kent mevhumu kadınların gözünde gelişmemiş. Yani çok nadiren hastane, alışveriş ve bayram ziyaretleri gibi gerekçelerle temas edilen bir aks konumunu kazanmış.

Mesela bu kadınların bazı konuşmalarını okumak istiyorum size. Mesela görüştüğüm bir 38 yaşındaki Şahturna isimli bir kadın, 13 yıldır Ankara’dayım, merkezi çok kullanmıyorum, hastane-alışveriş işim olunca kullanıyorum. 13 yıldır bir kere sinemaya, tiyatroya gitmedim. Eşim çalıştığı için bir Pazar günleri evde oluyor. Onda da ben evlere temizliğe gidiyorum, o da çocuklarla ilgileniyor. Bazen hafta içinde çocukları alıp Kızılaya gidebiliyorum ama, ulaşım zor olduğu için mümkün olduğunca çıkmamaya çalışıyorum. Çünkü çok zor oluyor, çocuklarla yarım saat yürümek zorunda kalıyorum. O kadar yürümeye eriniyorum. En yakın alışveriş yeri ise yarım saat uzaklıkta diyor. Mesela 65 yaşındaki temizlik işçisi Hacı Teyze şunları söylüyor: 65 yaşında ama hala temizlik yapıyor. Evden çıkarsam ya işe, ya da hastaneye gidiyorum. Bir de kadınlar eyleme çağırıyorlar beni, o zaman otobüslere doluşup eylemlere gidiyoruz. Akşama kadar o yanı, bu yanı süpürüp yemek yapmak, bulaşık yıka, bebeleri doyur, sobayı yak, temizle, bizi tek eğlendiren şey komşulara gidip gelmek. Aslında kent,i yaşadığı ancak yıkım tehditi altında olan gecekondusuna indirgemiş Hacı Teyze. Onun için de işte bu diğer konuştuğum kadınlar, bu kente dair, hayalinin ne olduğu sorusunu sorduğumda ise, şunu söylüyor mesela Şahturna, tek hayalim 38 yaşında olmasına rağmen hala böyle bir hayal taşıyor. Çocuklar biraz büyüyünce sigortalı bir işe girip çalışmam, böyle yaşlanmak istemiyorum, bir de evlerimiz yıkılmasın, hak sahibi olalım. Bu kadar emek verdiğim mahalleyi bırakıp gitmek istemiyorum. Soba yakmaya razıyım. Ben bu evimi 10 daireye değişmem diyor. Mesela Bedia isimli bir kadın da, yine bu kahve-sigara nasıl alışkanlıksa, burası da bizde öyle alışkanlık yaptı. Zaten ulaşım çok zor olduğu için merkezi de kullanamıyoruz. Kızılay nedir bilmiyoruz. Eylemden eyleme Kızılayı görüyoruz. Cumhurbaşkanlığının önünü bilmezdik, başbakanlığın önünü, belediyenin önünü bilmezdik biz. Bu eylemler sayesinde gittik oraların önünde limon sattık, bunları ifade ediyorlar. Biraz da beyaz yakalılardan bahsedeceğim. Bu görüşme yaptığım üniversite mezunu, mühendis, akademisyen gibi bu kategoride yer alan kadınlar da, şehirle daha iç içe yaşıyorlar. Bu kadınların kentle ilgili temel beklentileri ise güvenlikli bir yaşam sürdürebilmeleri daha çok. Onlar bir kadın olarak sokaklarında rahatlıkla dolaşabilecekleri, gece geç oldu mu, olmadı mı kaygısıyla hareket etmeyecekleri bir Ankara istiyorlar. Özellikle bir görüşmecinin ifadesi ile bir kenttaş olarak sadece fiziki varlığın ve bunun koşulları ile değil, kent sosyal-politik, kültürel varlığımla, cinsel kimliğimle varolabileceğim bir Ankara istiyorum diyor. Daha çok çok da uzatmak istemiyorum, daha çok ulaşım, mesela Güvenpark’ta rahatlıkla yürüyemediklerini, Ulus’un onlar için güvenli olmadığını, kendine ait, kendilerine ait güvenli patikalar oluşturduklarını görüyoruz. Mesela Konutkent daha eşofmanlarını giyip, rahatça spor yapabilecekleri, hatta şort bile giyebiliyoruz orada diyorlar, orada rahatlıkla kitap okuyabileceğimiz kalabalık olsa bile, taciz edilmeden gidebileceğimiz otobüsler var Konutkent’te. Keçiören’de oturan bir kadın aynı şeyi söylemiyor, her gün bir sürü taciz, yani kendimiz yaşamasak bile görüyoruz, duyuyoruz, hatta orada tacizi söyleyemiyorlar, çünkü söylediğiniz zaman sen de düzgün giyinseydin gibi bir ifadeyle karşılaşıyoruz diyorlar. Yani bu tip bir sürü örnekle çalışmaya başladık. İnşallah iyi olur sonucu. İyi bir yazı çıkar ortaya ama. Benim söyleyeceklerim bu kadar. Çok teşekkür ediyorum.

SEVİLAY ÇELENK: Biz de çok teşekkür ederiz. Bu yazınızı da Mülkiye Dergi’ye isteriz artık. Biraz da sizleri dinleyelim. Sayımız çok olunca zaman epeyce uzadı ama, eminim sizlerin de bir Ankara tahayüllünüz, başka türlü bir Ankara, kadın dostu bir Ankara tasavvurunuz var, bunları da hep beraber konuşursak, bu toplantı amacına ulaşmış olur

URL: http://cerideimulkiye.com/?p=30730

Editör - 16 Mar 2013. Kategori Forum, Kent, Mülkiyeden, Yaşadığımız Kent. Bu yazıya yapılan yorumları takip edebilirsiniz RSS 2.0. Bu yazıya yorum yapabilir ve geri izlemede bulunabilirsiniz

Yorum yaz

Arşivde ara

Tarih bazında ara
Kategori bazında ara
Google bazında ara

Foto Galeri

Giriş | Tasarım Gabfire themes