Dünyanın Ekonomik Görünümü ve Türkiye – Mahfi EĞİLMEZ

Genel görünüm
IMF, Dünyanın Ekonomik Görünümü Raporunu (World Economic Outlook) yayınladı. Aynı günün akşamında Türkiye’de de Orta Vadeli Program (OVP) yayınlandı. Bunları karşılaştırmalı olarak ele alalım ve dünyanın ekonomik görünümü içinde Türkiye’nin ekonomik görünümünü değerlendirmeye çalışalım.
IMF raporuna göre dünyanın ekonomik görünümü özetle şöyle bir tabloya sığdırabilir:
GSYH / Dünya (%)
Nüfus / Dünya (%)
Gelişmiş ekonomiler (35)
50,4
14,8
   ABD
19,5
4,5
   Euro Bölgesi (17)
13,5
4,8
   Japonya
5,5
1,8
Gelişmekte olan Ekonomiler (154)
49,6
85,2
   Çin
14,7
19,5
   Türkiye (*)
1,1
1,2
(*) IMF dışı kaynaklardan derlendi.
Demek ki küresel sistemde 35 gelişmiş ekonomi toplam nüfusun yüzde 15’ine sahip olduğu halde gelirin yarıdan fazlasını alıyor, buna karşılık 154 gelişmekte olan ekonomi toplam nüfusun yüzde 85’ine sahip olmasına karşın toplam gelirin yarıdan azını alıyor.
Bu adaletsiz görünüme karşılık son yıllarda özellikle Çin ve Hindistan gibi yüksek nüfuslu ülkelerin hızlı ekonomik büyümeleri bu adaletsizliği biraz olsun törpülemiş görünüyor. Tabii bu törpülenmede gelişmiş ekonomilerin üç dört yıldır yaşadıkları durgunluk ve küçülmelerin de etkisi var.
Önümüzdeki dönemde dünya nereye gidecek?
Şimdi gelelim IMF’nin tahminlerini başlıca göstergeler ve başlıca ekonomiler halinde bir tabloya dökmeye.
Gösterge / Ekonomi
2013
2014
Büyüme
   Dünya
2,9
3,6
   ABD
1,6
2,6
   Euro Bölgesi
-0,4
1,0
   Japonya
2,0
1,2
   Çin
7,6
7,3
   Türkiye
3,8
3,5
Enflasyon
   ABD
1,4
1,6
   Euro Bölgesi
1,3
1,3
   Japonya
-0,3
2,1
   Çin
3,0
3,0
   Türkiye
8,0
6,0
Bütçe Dengesi / GSYH
   ABD
-3,9
-3,2
   Euro Bölgesi
-1,4
-1,1
   Japonya
-9,2
-6,7
   Çin
-2,5
-2,1
   Türkiye
-2,3
-2,3
Cari Dengesi / GSYH
   ABD
-2,7
-2,8
   Euro Bölgesi
2,3
2,5
   Japonya
1,2
1,7
   Çin
2,5
2,7
   Türkiye
-7,4
-7,2
İşsizlik
   ABD
7,6
7,4
   Euro Bölgesi
12,3
12,2
   Japonya
4,2
4,3
   Çin (*)
4,1
4,0
   Türkiye
9,4
9,5
(*) IMF dışı kaynaklardan derlendi.
2013 yılına ilişkin büyüme tahminlerinde başlangıç tahminlerine göre aşağı yönlü oldukça ciddi revizyon yapıldığı anlaşılıyor. Geleceğe ilişkin tahminlerde de özellikle Çin için büyüme tahminlerinin yüzde 7 dolayına düşürüldüğü görülüyor. Bir süre dünya ortalaması yukarılara taşıyan Çin’in yüzde 10’lara ulaşan büyüme oranını sürdüremeyeceği tahmin ediliyor.
Tablo, enflasyonun gelişmiş ülkelerde bu yıl olduğu gibi gelecek yılda da sorun olmayacağını ortaya koyuyor. Aynı şeyleri Türkiye için söylemek mümkün görünmüyor.
Bütçe açığıyla ilgili oranlar Türkiye’nin gelişmiş ülkelere göre önemli üstünlüğünün mali disiplin konusunda olduğunu gösteriyor. Buna karşılık cari açık konusunda Türkiye, bütün çabasına karşın henüz disipline girememiş görünüyor.
İşsizlik sorunu bütün dünyada ciddi sorun olmaya devam ediyor. Bu tahminler tutarsa 2014 sonunda ABD’de işsizlik oranı yüzde 7,4 olarak hedefin çok üzerinde kalmaya devam edecek. Bu durumda da kendisine yüzde 6,5’luk bir işsizlik hedefi koymuş bulunan Fed’in 2014 yılı sonuna kadar tahvil alımlarından tümüyle vazgeçmesi ya da faiz artırması olası görünmüyor.
Türkiye’nin geleceği
Şimdi de Orta Vadeli Programda yer alan tahminlerin başlıcalarını bir tabloya dökelim.
Gösterge
2012
2013
2014
2015
2016
Büyüme
2,2
3,6
4,0
5,0
5,0
GSYH (MilyarTL)
1.416
1.559
1.719
1.895
2.095
GSYH (Milyar USD)
786
823
867
928
996
Kişi Başı Gelir (USD)
10.497
10.818
11.277
11.927
12.670
TÜFE
6,2
6,8
5,3
5,0
5,0
Bütçe Dengesi / GSYH
-2,1
-1,2
-1,9
-1,6
-1,1
Cari Denge /GSYH
-6,1
-7,1
-6,4
-5,9
-5,5
İşsizlik
9,2
9,5
9,4
9,2
8,9
Ortalama USD kuru
1,80
1,89
1,98
2,04
2,10
Petrol fiyatı (Varil/USD)
112
108,8
103,2
97,6
93,1
OVP, ilk ağızda istikrarlı bir yaklaşımı ön plana çıkarmış görünüyor. Büyüme tahminleri potansiyel büyümenin (yüzde 5) altından başlıyor ve dönem boyunca onu geçmiyor. Programa alınan tahminlerin istikrarı ön plana aldığı ve birbiriyle tutarlı olduğu görülüyor. Programın tek sorunlu görünen tahmini kanımca kur tahmini. Ne var ki bu tahmin de IMF için ABD’nin işsizlik oranıyla ilgili olarak yaptığı tahminle tutarlı bulunuyor. İşsizlik hedefini yakalayamazsa Fed tahvil alımını sürdürecek ve bu da bizim gibi ülkelere sermaye akımlarının devamına yol açacak. Tutarlı ama oldukça iyimser bir tahmin gibi görünüyor.
Hedeflerde ne kadar sapma var?
Geçen yılın Ekim ayında 2013, 2014 ve 2015 yıllarını kapsayan OVP açıklanmıştı. Bu belgedeki hedeflerle yeni OVP’deki 2013 yılı gerçekleşme tahminleriyle 2014 yılı program tahminlerini karşılaştırırsak ilk hedeflere göre ne kadar bir sapma olduğunu da görmüş oluruz.
Gösterge
2013 Eski
2013 Yeni
2014 Eski
2014 Yeni
Büyüme
3,1
3,6
4,3
4,0
GSYH (MilyarTL)
1.571
1.559
1.740
1.719
GSYH (Milyar USD)
858
823
919
867
Kişi Başı Gelir (USD)
11.318
10.818
11.982
11.277
TÜFE
5,3
6,8
5,0
5,3
Bütçe Dengesi / GSYH
-2,2
-1,2
-2,0
-1,9
Cari Denge /GSYH
-7,1
-7,1
-6,9
-6,4
İşsizlik
8,9
9,5
8,8
9,4
Ortalama USD kuru
1,83
1,89
1,89
1,98
Petrol fiyatı (Varil/USD)
110,0
108,8
110,0
103,2
Tablo bize büyüme ve cari denge tahminlerinde önemli bir sapma olmadığını, buna karşılık enflasyon (TÜFE), işsizlik ve USD kuru tahminlerinde önemli sayılabilecek olumsuz yönde sapma olduğunu gösteriyor. Tablonun gösterdiği en olumlu gelişme ise bütçe açığındaki azalma beklentisi olarak ortaya çıkıyor.
IMF ile OVP’nin karşılaştırılması
Şimdi de IMF’nin Türkiye tahminlerini OVP tahminleriyle kıyaslayalım.
Gösterge
2013
2014
Büyüme
  IMF
3,8
3,5
  OVP
3,6
4,0
Enflasyon
  IMF
8,0
6,0
  OVP
6,8
5,3
Bütçe Dengesi / GSYH
  IMF
-2,3
-2,3
  OVP
-1,2
-1,9
Cari Denge / GSYH
  IMF
-7,4
-7,2
  OVP
-7,1
-6,4
İşsizlik
  IMF
9,4
9,5
  OVP
9,5
9,4
IMF’nin Türkiye tahminleri ile OVP tahminleri arasında oldukça yakınlık göze çarparken en büyük farklılık enflasyon konusunda ortaya çıkıyor. Ben bütçe dengesi konusunda OVP’deki tahminin daha yakın bir tahmin olduğu kanısındayım. Buna karşılık IMF büyümenin 2014’de daha düşük olacağını ve cari açığın da çok az düşeceğini öngörürken OVP büyümenin artacağını ama cari açığın düşeceğini öngörüyor. Eldeki verilere ve önlemlere bakınca IMF’nin tahmini daha tutarlı görünüyor.
Seçim döneminde istikrar olur mu?
OVP raporuna baktığımda en çarpıcı noktanın 2013 yılında yüzde 12,6’ya düşmüş bulunan tasarruf / GSYH oranı olduğunu görüyorum. Yatırımların GSYH’ya oranı yüzde 19,6 olmuş. Aradaki fark da zaten cari açık olarak karşımıza geliyor. Türkiye tasarruf sorununu çözemiyor. Üstelik bireysel emeklilik sisteminin devreye girdiği yılda bu kadar düşük bir oran oldukça can sıkıcı bir durumu yansıtıyor.
OVP’de öngörülen temel öncelikler şöyle sıralanıyor:
(1)   Cari açığı azaltmak
a.       Yurtiçi tasarrufları artırmak
b.      Mevcut kaynakları üretken alanlara yöneltmek
c.       Ekonominin verimlilik düzeyini yükseltmek
(2)   Enflasyonu düşürmek
(3)   Kamu maliyesinde güçlü duruşu sürdürmek
(4)   Büyüme ve istihdamı artırmak.
2013 yılı için aşağı yukarı bu hedeflerin hepsi aynı şekilde temel öncelik konumundaydı. Bu hedeflerden yalnızca “kamu maliyesinde güçlü duruşu sürdürmek” hedefine ulaşıldı, istihdamı artırmak hedefinde az da olsa bir yol alınabildi. Bunun dışındaki hedeflerin hiçbirine ulaşılamadı. Şimdi önümüzdeki üç yıl için bu hedefler yeniden ortaya konuluyor.
Özetle söylemem gerekirse IMF’nin 2014 yılına ilişkin beklentilerinin çok parlak olmasa da yavaş yavaş toparlanmaya dönük beklentiler olduğunu, Türkiye’ye ilişkin beklentilerinin de kötümser olmadığını söyleyebilirim. OVP ise istikrardan yana oldukça muhafazakar bir yaklaşımı sergileyen gerçekçi bir program gibi görünüyor. Buna karşılık seçim dönemlerinde kimsenin istikrarı ön planda tutmayacağını deneyimlerimiz bize söylüyor.

URL: http://cerideimulkiye.com/?p=34648

Editör - 18 Eki 2013. Kategori Avrupa Birliği ve Entegrasyon, Ekonomi. Bu yazıya yapılan yorumları takip edebilirsiniz RSS 2.0. Bu yazıya yorum yapabilir ve geri izlemede bulunabilirsiniz

Yorum yaz

Arşivde ara

Tarih bazında ara
Kategori bazında ara
Google bazında ara

Foto Galeri

Giriş | Tasarım Gabfire themes