Nobel Ekonomi Ödülü: Zıt gibi görünenler birbirini tamamlar – Uğur GÜRSES

Nobel Ekonomi Ödülü açıklandıktan sonra şöyle bir soru ortaya çıktı: Nasıl olur da iki zıt kutupta yer alan iktisatçılar, ödüle beraberce ortak edilirler? Şöyle özetlenebilir: Piyasalar rasyonel hesap kitapla olduğu kadar rasyonel olmayan insan davranışıyla da hareket eder.
Twitter’da gördüğüm şu özlü kısa söz, bu yılki farklı bakışlara paylaştırılmış Nobel Ekonomi Ödülü’nü anlatıyor: “Yatırımcıların irrasyonel olduğu haller dışında piyasalar etkindir.”

Lars Peter Hansen, varlık fiyatlama kuramına ekonometrik çalışmaları ile sağladığı katkıdan dolayı ödüle ortak oldu. Asıl zıt kutup diyebileceğimiz iki Nobelist ortak Eugene F. Fama ve Robert J. Shiller. Peki, öyle mi gerçekten?

Eugene Fama, ‘Etkin Piyasa Hipotezi’ni geliştiren iktisatçı. Fama, tahvil ve hisse senedi gibi finansal varlık fiyatlarının tahmin edilemeyeceği düşüncesinde. Çünkü finansal piyasaların yeterli haber ve bilgiye sahip olduğunu, herhangi bir andaki varlık fiyatının bilinen tüm haber ve bilgiyi içerdiğini savunur. Bu yüzden, piyasa etkindir.

Ama karşı tarafta Robert J. Shiller yer alıyor. 2001 Nobel Ekonomi Ödülü sahibi George Akerlof gibi Shiller de ‘davranışsal ekonomi’ olarak adlandırılan yeni iktisat disiplininden geliyor. Bu disiplin, insan davranışının, insan psikolojisinin, algı ve kavramların getirdiği iktisadi davranışlar ve sonuçlar üzerine odaklanıyor.

Shiller, bireylerin her zaman rasyonel davranış ya da karar alma süreçlerine sahip olmadıklarını savunur. Shiller, haber ya da bilgiyi algılama, anlama ve düşünce oluşturma sürecinde, bazen temkinli, bazı durumlarda coşkulu, aşırı tepkili ya da aşırı güvenli davranabildiklerini savunur.

Ekonomi Nobeli’ni belirleyen İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, iki zıt kutupta duruyor gibi görünen Fama ve Shiller’in aslında birbirini tamamlayan görüşleri olduğunu çok güzel anlatmış.

Tekrar başa dönelim, şu soruya yanıt aranıyor: Varlık fiyatları tahmin edilebilir mi? Kısa vadede tahvil ve hisse senedi fiyatının tahmini oldukça zor, ama 3-5 yıllık uzun vade için fiyatların belli bir patikada nerede olacağını kestirmek mümkün. Fama’nın çalışmaları, kısa vadede bunun mümkün olmayacağını, çünkü her türlü yeni bilginin fiyatların içinde olduğunu söylüyor. Shiller’in çalışmaları da uzun vadede bunun mümkün olduğunu söylüyor. Hisse senedi fiyatlarının kazançlara göre (temettü) çok daha fazla oynak olduğunu; fiyat kazanç oranı aşırı yükselmişse uzun vadede bunun düşeceğini, çok düşmüşse de uzun vadede yükseleceğini anlatıyor. Çelişkili mi? Hayır. Tersine birbirini tamamlıyor.

Bence, bu yıl paylaştırılan ödül, zıt gibi görünen ve günlük yaşamda ‘hap’ haline getirdiğimiz görüşlerin daha derin ve birbirini tamamlayan çalışmalar olduğunu anlatması açısından çok değerli. Aslında bilimi bilim yapan şey de bu; bir kuramın ardından bunun neden iyi çalışmadığını anlama çabası ve zıt görünenlerin daha büyük bir resmi bize göstermedeki bütünlüğü. Bu yılki ödül, üç ayrı kuramcı gibi duran ama birbirini tamamlayan iktisatçı ve onların açılarının oluşturduğu bütünlük açısından iktisat eğitimi verilen fakültelerde, iktisadın nasıl bir bilim olduğuna dair örnek olarak okutulmalı.

URL: http://cerideimulkiye.com/?p=34651

Editör - 18 Eki 2013. Kategori Avrupa Birliği ve Entegrasyon, Ekonomi. Bu yazıya yapılan yorumları takip edebilirsiniz RSS 2.0. Bu yazıya yorum yapabilir ve geri izlemede bulunabilirsiniz

Yorum yaz

Arşivde ara

Tarih bazında ara
Kategori bazında ara
Google bazında ara

Foto Galeri

Giriş | Tasarım Gabfire themes